Ένας ελεύθερος επαγγελματίας μπορεί να πληρώνει κανονικά τις τρέχουσες υποχρεώσεις του και, παρ’ όλα αυτά, να βρεθεί ξαφνικά με χρέη που δεν διαχειρίζονται εύκολα. Μια καθυστέρηση πληρωμής από πελάτη, μια περίοδος χαμηλού τζίρου ή συσσωρευμένες ασφαλιστικές και φορολογικές υποχρεώσεις αρκούν. Το σωστό παράδειγμα ρύθμισης χρεών ελεύθερου επαγγελματία δεν αφορά μόνο έναν αριθμό δόσεων. Αφορά μια λύση που αφήνει χώρο για να συνεχίσει η επαγγελματική δραστηριότητα χωρίς να δημιουργούνται νέες ληξιπρόθεσμες οφειλές.
Η περίπτωση: οφειλές σε Δημόσιο, ΕΦΚΑ και τράπεζα
Ας δούμε ένα ενδεικτικό, ρεαλιστικό σενάριο. Ο Γιάννης είναι υδραυλικός, ατομική επιχείρηση, με μέσο μηνιαίο καθαρό εισόδημα περίπου 1.700 ευρώ. Τα δύο προηγούμενα χρόνια είχε ασταθή κύκλο εργασιών, ενώ αρκετοί πελάτες τον εξόφλησαν με μεγάλες καθυστερήσεις.
Στο μεταξύ, δημιουργήθηκαν οφειλές από ΦΠΑ και φόρο εισοδήματος προς την ΑΑΔΕ, εισφορές προς τον ΕΦΚΑ που βεβαιώθηκαν στο ΚΕΑΟ και μια καθυστέρηση σε επαγγελματικό δάνειο. Η συνολική εικόνα του είναι η εξής:
- 18.000 ευρώ προς την ΑΑΔΕ
- 12.000 ευρώ προς το ΚΕΑΟ
- 20.000 ευρώ υπόλοιπο επαγγελματικού δανείου
- 3.000 ευρώ σε καθυστερημένες τρέχουσες υποχρεώσεις και προσαυξήσεις
Το συνολικό άνοιγμα φτάνει τα 53.000 ευρώ. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο το ποσό. Είναι ότι κάθε πιστωτής ζητά διαφορετική διαδικασία, διαφορετικά δικαιολογητικά και διαφορετικό τρόπο αξιολόγησης.
Πριν από τη ρύθμιση: η πραγματική δυνατότητα πληρωμής
Το πρώτο λάθος σε τέτοιες υποθέσεις είναι να επιλεγεί η μεγαλύτερη δυνατή δόση μόνο και μόνο για να φαίνεται ότι το χρέος θα τελειώσει γρήγορα. Αν η δόση δεν μπορεί να πληρώνεται σταθερά, η ρύθμιση κινδυνεύει να χαθεί και η πίεση επιστρέφει από την αρχή.
Στην περίπτωση του Γιάννη, εξετάζονται όχι μόνο τα έσοδα της επιχείρησης, αλλά και τα απαραίτητα επαγγελματικά έξοδα: ενοίκιο αποθήκης, καύσιμα, υλικά, λογιστής, ασφαλιστικές εισφορές, τηλεφωνία και κόστος μετακινήσεων. Παράλληλα συνυπολογίζονται οι προσωπικές και οικογενειακές ανάγκες διαβίωσης.
Μετά την καταγραφή των πραγματικών εξόδων, προκύπτει ότι μπορεί να διαθέτει με ασφάλεια περίπου 420 έως 470 ευρώ τον μήνα για παλιές οφειλές. Αυτό είναι το κρίσιμο σημείο. Η δόση πρέπει να είναι συμβατή με τον πραγματικό διαθέσιμο προϋπολογισμό, όχι με μια αισιόδοξη πρόβλεψη για μελλοντικά έσοδα.
Γιατί δεν αρκεί μια πρόχειρη εκτίμηση
Ένας επαγγελματίας συχνά σκέφτεται: «Τον επόμενο μήνα ίσως έχω περισσότερη δουλειά, άρα μπορώ να δεσμευτώ σε υψηλότερη δόση». Όμως οι ρυθμίσεις απαιτούν συνέπεια. Αν ο τζίρος έχει εποχικότητα ή εξαρτάται από λίγους πελάτες, χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή.
Η σωστή προετοιμασία περιλαμβάνει την καταγραφή εισοδημάτων, εξόδων, καταθέσεων, περιουσιακών στοιχείων, υφιστάμενων δόσεων και τρεχουσών φορολογικών υποχρεώσεων. Μια ανακριβής εικόνα μπορεί να οδηγήσει είτε σε μη βιώσιμη δόση είτε σε αίτηση που δεν αποτυπώνει σωστά την οικονομική κατάσταση.
Παράδειγμα ρύθμισης χρεών ελεύθερου επαγγελματία στην πράξη
Στο συγκεκριμένο παράδειγμα, η υπόθεση εξετάζεται συνολικά, ώστε να διερευνηθεί αν υπάρχει δυνατότητα οργανωμένης ρύθμισης των οφειλών προς Δημόσιο, ασφαλιστικούς φορείς και χρηματοδοτικούς φορείς. Ανάλογα με τα δεδομένα, η λύση μπορεί να προκύψει μέσω διαθέσιμων πάγιων ρυθμίσεων, διμερούς συνεννόησης με την τράπεζα ή διαδικασίας εξωδικαστικής ρύθμισης.
Έστω ότι, μετά την αξιολόγηση των στοιχείων και των δυνατοτήτων του, διαμορφώνεται μια πρόταση με συνολική μηνιαία επιβάρυνση περίπου 445 ευρώ. Ενδεικτικά, η κατανομή μπορεί να έχει ως εξής: 165 ευρώ για τις φορολογικές οφειλές, 110 ευρώ για τις οφειλές προς ΚΕΑΟ και 170 ευρώ για το επαγγελματικό δάνειο.
Η διάρκεια κάθε σκέλους δεν είναι απαραίτητα ίδια. Οι οφειλές προς Δημόσιο και ασφαλιστικούς φορείς μπορεί να ακολουθούν το ισχύον πλαίσιο δόσεων που αντιστοιχεί στην περίπτωση, ενώ για το τραπεζικό δάνειο εξετάζονται η επιμήκυνση, το επιτόκιο, η αξία τυχόν εξασφαλίσεων και η δυνατότητα επανακαθορισμού της μηνιαίας καταβολής.
Το όφελος δεν είναι ότι το χρέος «εξαφανίζεται». Είναι ότι μετατρέπεται από μια ανεξέλεγκτη πίεση σε συγκεκριμένη μηνιαία υποχρέωση, την οποία ο επαγγελματίας γνωρίζει ότι μπορεί να καλύπτει. Παράλληλα, αποφεύγεται το ενδεχόμενο να συσσωρεύονται νέες καθυστερήσεις επειδή η αρχική δόση ήταν υπερβολική.
Τι μπορεί να αλλάξει το τελικό αποτέλεσμα
Κανένα παράδειγμα δεν αποτελεί υπόσχεση για ίδια ρύθμιση σε κάθε οφειλέτη. Δύο επαγγελματίες με ίδιο συνολικό χρέος μπορεί να λάβουν διαφορετική πρόταση, επειδή διαφέρουν τα εισοδήματα, οι οικογενειακές ανάγκες, η περιουσία, οι καταθέσεις, οι συνοφειλέτες και οι εξασφαλίσεις.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν η συνέπεια στις τρέχουσες υποχρεώσεις και η πληρότητα των στοιχείων. Αν μετά την αίτηση συνεχίσουν να δημιουργούνται νέες ληξιπρόθεσμες οφειλές, η ρύθμιση δυσκολεύεται. Για αυτό, πριν επιλεγεί οποιαδήποτε λύση, χρειάζεται να υπάρχει σχέδιο και για τον ΦΠΑ, τις νέες εισφορές, τον φόρο της επόμενης χρονιάς και τις καθημερινές ανάγκες της επιχείρησης.
Υπάρχουν επίσης περιπτώσεις όπου η πάγια ρύθμιση είναι πιο άμεση και κατάλληλη, ειδικά όταν το χρέος είναι περιορισμένο και υπάρχει σταθερή δυνατότητα πληρωμής. Σε άλλες περιπτώσεις, όταν συνυπάρχουν πολλοί πιστωτές και το βάρος είναι μεγαλύτερο, απαιτείται πιο συνολική εξέταση. Η συμφερότερη οδός εξαρτάται από την πραγματική εικόνα του φακέλου και όχι από μια γενική συμβουλή.
Τα στοιχεία που πρέπει να είναι έτοιμα
Η οργάνωση του φακέλου γλιτώνει χρόνο και μειώνει τον κίνδυνο λαθών. Για μια ουσιαστική αξιολόγηση συνήθως χρειάζονται τα τελευταία φορολογικά στοιχεία, εικόνα οφειλών προς ΑΑΔΕ και ΚΕΑΟ, στοιχεία δανείων και καρτών, τραπεζικές κινήσεις, αποδεικτικά εσόδων και εξόδων, καθώς και στοιχεία για ακίνητα, οχήματα ή άλλες εξασφαλίσεις.
Δεν είναι αρκετό να γνωρίζει κάποιος κατά προσέγγιση ότι «χρωστάει γύρω στις 50.000 ευρώ». Πρέπει να φαίνεται πού ακριβώς οφείλεται κάθε ποσό, αν υπάρχουν προσαυξήσεις, αν υφίστανται ενεργές ρυθμίσεις και ποιες υποχρεώσεις είναι άμεσες. Μόνο έτσι μπορεί να επιλεγεί μια ρεαλιστική σειρά ενεργειών.
Η παγίδα της χαμένης ρύθμισης
Μια ρύθμιση είναι χρήσιμη όταν μπορεί να διατηρηθεί. Αν χαθεί επειδή η δόση απορροφά σχεδόν όλο το διαθέσιμο εισόδημα, ο επαγγελματίας μπορεί να βρεθεί ξανά αντιμέτωπος με προσαυξήσεις, μέτρα είσπραξης και αυξημένη αβεβαιότητα.
Για τον λόγο αυτό, χρειάζεται να προβλεφθεί ένα μικρό περιθώριο ασφαλείας. Ένας μήνας με μειωμένη δουλειά, μια βλάβη στο επαγγελματικό όχημα ή μια έκτακτη οικογενειακή δαπάνη δεν πρέπει να αρκούν για να τιναχθεί ο προϋπολογισμός στον αέρα. Η σωστή ρύθμιση δεν είναι η πιο εντυπωσιακή στα χαρτιά, αλλά εκείνη που αντέχει στην καθημερινότητα.
Η Consulting4You αναλαμβάνει την οργανωμένη εξέταση σύνθετων υποθέσεων οφειλών, ώστε ο ελεύθερος επαγγελματίας να γνωρίζει τι χρωστά, ποιες επιλογές έχει και ποια διαδικασία εξυπηρετεί πραγματικά τη δυνατότητά του να συνεχίσει τη δουλειά του. Όταν ο φάκελος ετοιμάζεται σωστά και η επιλογή γίνεται με βάση πραγματικά δεδομένα, η επόμενη δόση παύει να είναι μια μόνιμη πηγή άγχους και γίνεται μέρος ενός διαχειρίσιμου σχεδίου.
